ประกาศหลักเกณฑ์การโฆษณาอาหารฉบับใหม่ของ อย. ที่มีผลตั้งแต่ 28 กรกฎาคม 2569 นิยาม “การโฆษณา” ว่าคือวิธีการใดก็ตามที่ทำให้ประชาชนเห็นหรือทราบข้อความ ไม่ใช่แค่ทีวีหรือสื่อสิ่งพิมพ์ นั่นแปลว่าคำตอบของ AI Agent ในแชตและข้อความที่แอดมินพิมพ์ตอบลูกค้า เข้าข่ายเดียวกับโฆษณาทางทีวีทุกประการ และความผิดสองมาตราใน พ.ร.บ.อาหารก็ใช้บังคับเหมือนกัน ไม่ว่าข้อความนั้นจะเท็จหรือแค่ยังไม่ได้รับอนุญาต
ประกาศฉบับ 28 กรกฎาคม 2569 เปลี่ยนอะไร
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์การโฆษณาอาหาร พ.ศ. 2569 ลงราชกิจจานุเบกษา เล่ม 143 ตอนพิเศษ 182 ง เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2569 และมีผลบังคับใช้วันรุ่งขึ้น แทนที่ฉบับปี 2564 ที่ใช้มาตั้งแต่ 25 มีนาคม 2564 (ราชกิจจานุเบกษา; รายงานโดย The Nation) ประกาศนี้ห้ามโฆษณานมผงสำหรับทารกและนมผงต่อเนื่องแบบเด็ดขาด และวางเงื่อนไขเฉพาะสำหรับโฆษณาอาหารที่มีกระท่อมหรือกัญชาเป็นส่วนผสม — ตัวอย่างที่ชี้ว่ากฎนี้ไปไกลกว่าโฆษณาทางทีวี ไปถึงทุกช่องทางที่ร้านใช้บอกลูกค้าว่าสินค้าทำอะไรได้
ทำไมคำตอบในแชตเสี่ยงเท่าโฆษณาทีวี
พ.ร.บ.อาหาร พ.ศ. 2522 มีความผิดเกี่ยวกับโฆษณาสองมาตราแยกกัน และข้อความในแชตโดนได้ทั้งคู่ มาตรา 40 ห้ามโฆษณาคุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณของอาหารที่เป็นเท็จหรือหลอกลวง มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 30,000 บาท ตามมาตรา 70 ส่วนมาตรา 41 เข้มกว่านั้น: การโฆษณาคุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณของอาหารเพื่อประโยชน์ทางการค้า “ทางวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ ทางหนังสือพิมพ์ หรือสิ่งพิมพ์อื่น หรือด้วยวิธีอื่นใด” ต้องนำข้อความไปขออนุญาตจาก อย. ก่อนเผยแพร่เสมอ แม้ข้อความนั้นจะเป็นความจริงก็ตาม ฝ่าฝืนมีโทษปรับไม่เกิน 5,000 บาท ตามมาตรา 71 (legardy.com) คำว่า “วิธีอื่นใด” นี่เองที่ครอบคลุมคำตอบในแชต ข้อความส่วนตัว หรือคำตอบสำเร็จรูปที่ AI Agent ใช้บอกว่าอาหารเสริมตัวนั้นทำอะไรได้ — จุดเดียวกับที่ประกาศปี 2569 เพิ่งระบุไว้ให้ชัดขึ้น
ตั้งค่าใน 1CS
ทางที่ตรงจุดกว่าการนั่งไล่แก้ข้อความทีละแชต คือตั้งกฎที่ AI Agent ข้ามไม่ได้ตั้งแต่ต้น เปิดเมนู AI > AI เจ้าหน้าที่ กด แก้ไขสมอง แล้วไปที่หัวข้อ บุคลิก ในช่อง “กฎเพิ่มเติม” ที่ 1CS ยกตัวอย่างไว้สำหรับธุรกิจอื่นว่า “ไม่ใช่หมอ ห้ามวินิจฉัย” ให้เพิ่มกฎของร้านตัวเองเข้าไปแบบเดียวกัน เช่น “ห้ามอ้างสรรพคุณการรักษาหรือลดน้ำหนัก เว้นแต่ข้อความนั้นได้รับอนุญาตโฆษณาจาก อย. แล้ว” กฎเพิ่มเติมนี้ใช้ได้กับทุกบุคลิกที่เลือกไว้ ไม่ใช่แค่แบบเดียว ก่อนเปิดให้ตอบลูกค้าจริง ลองพิมพ์คำถามจริงที่ลูกค้ามักถามใน ตัวอย่างการสนทนา (Chat Preview) ดูก่อนว่าคำตอบที่ได้เรียบร้อยหรือยัง ขั้นตอนเดียวกันนี้ดูเพิ่มได้ที่หน้าช่วยเหลือ ตั้งค่า Edit Brain ของ 1CS AI Agent ซึ่งอยู่ในเครื่องมือ AI Agent ของ 1CS
คำตอบและเช็กลิสต์ที่เอาไปใช้ได้ทันที
เตรียมคำตอบกลางไว้ให้ทีมก๊อปวางเมื่อลูกค้าถามว่าสินค้าทำอะไรได้ ดีกว่าให้แต่ละคนตอบเอาเอง:
ขอบคุณที่สอบถามนะคะ สินค้านี้ขึ้นทะเบียนกับ อย. แล้ว แต่ทางร้านยังไม่ได้รับอนุญาตให้โฆษณาผลลัพธ์แบบที่ลูกค้าถามถึง จึงขอแนะนำให้ใช้ตามวิธีบนฉลากสินค้า และสอบถามแพทย์หรือเภสัชกรเพิ่มเติมได้เลยค่ะ
คำที่งานศึกษาด้านการบังคับใช้กฎหมายไทยระบุว่าเป็นคำโอ้อวดเกินจริง และเข้าข่ายหลอกลวงตามมาตรา 40 ควรอยู่ในลิสต์คำต้องห้ามทั้งของทีมและของสมอง AI Agent: “หายขาด” “รักษา” “การันตีผล” “มีปาฏิหาริย์” “ดีที่สุด” “ลดได้จริงใน 7 วัน” “ขาวใน 3 วัน” (lexbangkok.com) เรื่องนี้ไม่ได้ห้ามขายสินค้า — ห้ามแค่ประโยคเดียวที่พลิกการขายปกติให้กลายเป็นคดี พ.ร.บ.อาหาร ร้านที่คุ้นกับการโชว์ราคาในแชตให้ครบเพื่อเลี่ยงค่าปรับอีกฉบับ หรือขอใบอนุญาตก่อนจัดกิจกรรมแจกรางวัลในไลฟ์ จะคุ้นกับแบบแผนเดียวกันนี้ดี: เอกสารต้องพร้อมก่อนข้อความออกไป ไม่ใช่หลังลูกค้าแคปหน้าจอส่งต่อให้ อย.
